Doorgaan naar hoofdcontent

De impact van BioShock

Aankomende vrijdag komt BioShock: The Collection uit. De drie games - BioShock, BioShock 2 en BioShock Infinite - zijn geremasterd en verschijnen met developer's commentary. Steamgebruikers krijgen automatisch een update naar de nieuwste versie. Ik, als console gamer, zal geld op moeten hoesten om weer naar Rapture af te dalen en naar Columbia op te stijgen.

Ik ben er nog niet over uit of ik daadwerkelijk de games weer zal aanschaffen. Ik zit wel met BioShock in het hoofd en ben aan het malen over de blijvende betekenis van de games.

Let op: spoilers van dit punt!

Metacommentaar in een slagzin


Postmodernisme is, als filosofie- en cultuurstroming, bijzonder breed. In de filosofie en zingeving wilt onder meer zeggen dat het idee of de wens van één waarheid niet mogelijk is. We hebben te maken met verschillende opvattingen, die soms tegenstrijdig zijn. De postmoderne kunstenaars rekenden af met de gevestigde orde: van obscene kunstwerken tot popart, het wilde vragenstellen. Ook in film zijn er postmoderne ideeën langsgekomen. Denk aan Fight Club, wat tegelijkertijd een aanklacht is tegen de Amerikaanse consumptiemaatschappij, maar ook speelt met het idee van identiteit.

Postmoderne games zijn er ook. Eén van de meest bekende is Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty. Het verhaal zit tjokvol plotwendingen en onthullingen, met als conclusie dat de game één groot experiment was voor het hoofdpersonage Raiden. En jij, als speler, bent daar ingetrapt. Sons of Liberty leverde daarmee metacommentaar, commentaar op het werk zelf.

Ook BioShock doet aan metacommentaar. Het is een gewelddadige first-person shooter game met een haast pulp-achtig verhaal. Een onderwaterstad, een megalomane industrialist, DNA manipulatie, gangsters en femmes fatale, wapens en bovennatuurlijke krachten. Het is geen emotioneel sterk verhaal; iets wat BioShock Infinite juist zo boeiend maakt. De naam van het hoofdpersonage is Jack, maar dat weet je alleen als je goed op let aan het begin van de game. Jack is niemand, hij is een genetisch gemodificeerd gebruiksvoorwerp.

Jack stort neer in de Atlantische Oceaan, komt in de onderwaterstad Rapture terecht en leert de geschiedenis van de stad. Andrew Ryan begon de stad als een ultraliberale utopie. De illusie van totale vrijheid en een gebrek aan wetgeving zette juist de val van de stad in. Een burgeroorlog tussen Ryan en "het volk", geleid door Atlas, maakte van Rapture een lekkende ruïne. Zoals de Wizard of Oz eigenlijk een charlatan achter een gordijn blijkt te zijn, is Jack geconditioneerd door Frank Fontaine, de schurk die zich voordeed als Atlas. Door de woorden "would you kindly" werd je opgedragen te doen wat Atlas en later Fontaine vroegen.

Het "would you kindly" is een metacommentaar catchphrase. Want in het verhaal moet Jack doen wat hij krijgt opgedragen, maar jij, als speler, bent vrij om te doen wat je wil. Omdat de game zegt dat je een Big Daddy moet doden, doe je dat. Het is een paradoxaal gegeven: je kan de game niet spelen uit vrijheid of de game spelen en jezelf overgeven aan wat een game je vertelt te doen.

Who watches the watchmen

Wat de game je leert, is niet blindelings te vertrouwen op wat je hoort. Het komt als een verrassing dat Jack gecreeërd is voor een enkel doel. Atlas lijkt het beste met je voor te hebben; Andrew Ryan wordt daadwerkelijk overtuigend afgeschilderd als een kruising tussen Howard Hughes en een James Bond slechterik. Wat je doet is in die zin "goed", in de kantiaanse zin van het woord. Jij als speler bent namelijk in de volle overtuiging dat je Rapture aan het redden bent.

De ontmaskering van Atlas als Frank Fontaine is een bittere pil: niet alleen blijkt dat wat hij je heeft voorgehouden één grote leugen is, je bent ook je vermeende bondgenoot kwijt. Het is een waardevolle les. Wees kritisch op politici, ga er niet vanuit dat de toekomst rooskleurig is door alles als waar aan te nemen.

Politiek heeft ook een grote rol in BioShock Infinite. Ook de ideologieën van Andrew Ryan en zijn bondgenoten worden besproken. Zijn droom van een ultraliberale gemeenschap kon alleen in stand gehouden worden door censuur. Frank Fontaine deed zich voor als een Robin Hood figuur, door weeshuizen op te richten.

Niet de beste game

Begrijp me niet verkeerd: BioShock is een geweldige game. Het design is nog steeds prachtig; gameplay is vermakelijk en veelzijdig, en het verhaal blijft intrigeren. Maar om het te zien als nummer 5 van de beste PC games ooit en nummer 3 voor Xbox 360 is wat overdreven.

De game is namelijk min of meer voorbij op twee-derde van de game. Dan krijg je te horen dat het één grote samenzwering was en dat Frank Fontaine de daadwerkelijk slechterik is. Dat werkt niet, narratief gezien. Er is geen verrassing meer. Het idee van wraaknemen is er niet, want je hebt voor de rest geen band met Rapture of haar inwoners. Dat maakte BioShock Infinite goed: de relaties tussen de personages. 

Het eindgevecht is een dieptepunt
Ook qua gameplay laat BioShock wat steken vallen. Denk aan de Vita-Chamber, een volledig overbodig gameplay element waarbij Jack weer tot leven komt. Luie gamers kwamen er al snel achter dat zelfs op de hoogste moeilijkheidsgraad het mogelijk was Big Daddy's met een moersleutel te verslaan. Dat als extra uitdaging de mogelijkheid werd toegevoegd om de Vita-Chambers uit te schakelen mag aangeven dat het geen enkel nut diende in-game. Als een game met role-playing elementen werd het des te makkelijker later in de game. Wapens konden upgrades krijgen, sterkere bovennatuurlijke krachten en ammunitie en andere items waren te koop. En laten we het vooral niet hebben over het eindgevecht... Dat is het absurde van BioShock: hoe kunnen zoveel mensen compleet over deze gameplay design fouten heen kijken? 

Het is alsof ze niet luisteren naar de moraal van BioShock: neem afstand van wat je leuk vindt en wees kritisch. Dat ben ik ook en BioShock blijft een geweldige game.

Populaire posts van deze blog

Een goed voornemen

Een flinke tijd terug had ik jaarlijks een uitdaging als goed voornemen. Zo heb ik een jaar het nieuws niet gevolgd, een jaar geen kaas en een ander jaar geen vlees gegeten. Ik heb ook geprobeerd een jaar geen alcohol te drinken, dat heb ik vier en een halve maand volgehouden.
Voor 2018 heb ik een nieuwe uitdaging: een jaar niet gamen. Het nieuwe jaar is nog ongeveer anderhalf uur ver weg. Of dichtbij, het is hoe je er naar kijkt. Met de drukte van de kerstvakantie heb ik weinig kunnen gamen de laatste tijd, ik heb een uurtje geleden nog een potje The Binding of Isaac gespeeld. Ik ging een flink aantal keer dood, niks nieuws.
Waarom doe ik deze uitdagingen? Het is om mezelf iets te leren en iets óver mezelf te leren. Een jaar geen kaas was bijvoorbeeld stukken moeilijker dan een jaar geen vlees. Met een jaar geen vlees heb ik vis leren eten. Ik hoop dan ook aankomend jaar weer iets te leren. Het is een persoonlijke uitdaging, als ik op 2 januari nou eenmaal naar de controller moet gr…

Super Mario Land

Zoals je gisteren hebt kunnen lezen, als "goed voornemen" ga ik dit jaar niet gamen. De eerste negen en een half uur van 2018 zijn voorbij en ik heb niet gegamed, tot zover is het een succes. Ik ga dit jaar proberen om ook weer te schrijven voor Video Game Filosofie en deze persoonlijke uitdaging is daar mooi het moment voor. Dit is mijn eerste stuk over een belangrijk moment in mijn geschiedenis van gamen.

Een nieuw spel

Door Jeroen


Soms zijn er momenten dat ik op zoek ben naar een nieuwe game om te spelen. De prijs van een nieuw spel is net te hoog om in de wilde weg een paar spellen te kopen en maar te kijken of er iets leuks tussen zit. Er zijn dan verschillende strategieën die ik toepas.